Ավան

Հնգագմբեթ տաճարը գտնվում է Երևանի Ավան թաղամասի հյուսիսային մասում` կիսավեր վիճակում։ Այն վաղ միջնադարյան հայկական ճարտարապետության լավագույն հուշարձաններից է։ Vl դարում Ավանի տաճարը կառուցել է Հովհան Բագարանցի կաթողիկոսը:

Ավելին

Աղուդի

Վաղ միջնադարում Աղուդին իր քաղաքական, կրոնական, ռազմական ու տնտեսական ազդեցությամբ եղել է Սյունիքի առաջին բնակավայրերից մեկը: Աղուդին հայտնի է իր հռչակավոր եռահարկ կոթող-մահարձանով, որը կառուցվել է 6-7-րդ դարերում: Այս մահարձանը, Օձունի հուշակոթողի հետ միասին, Հայաստանում պահպանված հազվագյուտ մեմորիալ հուշարձաններից է:

Ավելին

Ամարաս

Ամարասը Հայոց Արցախ աշխարհի հնագույն և գլխավոր քրիստոնեական հուշարձանն է, հիմնադրված Գրիգոր Լուսավորիչի կողմից: Դեռևս 330 թ. Գրիգոր Լուսավորիչը իր թոռ Գրիգորիսին նշանակում է Արցախի եպիսկոպոս, որից էլ սկսվեց Արցախի կաթողիկոսների տոհմը:

Ավելին

Արուճ

Արուճ գյուղի սրբ.Գրիգոր եկեղեցին(Արուճավանք) կառուցվել է իշխան Գրիգոր Մամիկոնյանի կողմից (662-666թթ.): Եկեղեցին գմբեթավոր դահլիճի տիպի բարձրարվեստ կառույց է: Լուսավորվում է 41 պատուհանից և 3 լայնադիր դռներից թափանցող լույսով:

Ավելին

Աղձք

Աղցք (Աղձք) գյուղը հայտնի է IVդ. կեսերին կառուցված դամբարանով, ուր ամփոփված են հեթանոս և քրիստոնյահայ Արշակունի թագավորների աճյունները։ Պահպանվել է խաչաձև հատակագիծ ունեցող քարաշեն երկհարկանի գետնափոր դամբարանի ստորերկրյա մասը։

Ավելին

Ոսկեպար

Գյուղի տարածքում գտնվում է սրբ.Աստվածածին եկեղեցին։ Ճարտարապետական վերլուծությունից ելնելով՝ այն թվագրվում է VI-VIIդդ. և դասվում Մաստարայատիպ եկեղեցիների շարքին։ Ներսի պատերը հավանաբար սվաղված են եղել և ծածկված որմնանկարներով։

Ավելին

Սրբ. Գայանե Եկեղեցի

Սրբ.Գայանեի եկեղեցին կառուցել է Եզր կաթողիկոսը Վաղարշապատում 630թ.-ին։ 1683թ.-ին ճակատին կից կառուցվել է սրահ։ Սրբ.Գայանեի եկեղեցին VIIդ. 1-ին կեսի գմբեթավոր բազիլիկ տիպի օրինակ է։ Պատուհանների երեսակալները բնորոշ են VIIդ.։

Ավելին

Երևանի Կաթողիկե Եկեղեցի

Կաթողիկե սրբ. Աստվածածին եկեղեցին Vll դ. կառույց է: Եկեղեցին փոքր չափեր ունի (5,4x7,5 մ): Միակ մուտքը արևմտյան կողմից է: Եկեղեցու հատակագծում փոքր նախասրահին հաջորդում են գմբեթով պսակված աղոթասրահը, ապա առանց ավանդատների` կիսաշրջան խորանը:

Ավելին

Երերույք

Վաղ քրիստոնեական Հայաստանի ամենահռչակավոր հուշարձանը Երերույքի եռանավ բազիլիկան է: Գտնվում է Երևանից դեպի արևմուտք` 100 կմ հեռավորության վրա: Իր ճարտարապետական տիպով Երերույքը եռանավ բազիլիկ եկեղեցի է, կառուցված V դ.Ք.հ., 22 x 33մ:

Ավելին

Էջմիածին

Էջմիածինը գտնվում է Երևանից 15 կմ հեռավորության վրա: Քրիստոնեական աշխարհի ամենահին տաճարն է՝ կառուցված պետության կողմից: Այն հիմնադրվել է 303 թ. Տրդատ III թագավորի կողմից: Հայ ժողովուրդը աշխարհում առաջինն է ընդունել քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն 301թ. քրիստոնեության հռչակավոր քարոզիչ Գրիգոր Լուսավորիչի շնորհիվ:

Ավելին

Կարմրավոր

Կարմրավոր սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է Աշտարակի բարձրադիր մասում և կարծես իշխում է ամբողջ քաղաքի վրա, բայց ամենևին ոչ այն պատճարով, որ հսկայական ծավալով կառույց է: Հակառակը, բավականին փոքր, կոկիկ եկեղեցի է, պարզ, բայց ոչ հասարակ. դրանում էլ թաքնված է վերջինիս գեղեցկությունը:

Ավելին

Սրբ. Քրիստափորի Վանք

Սրբ. Քրիստափորի վանքը գտնվում է Արագածոտնի մարզում` հնագույն Քաղենի բնակավայրի տարածքում: Վանքի համալիրը բաղկացած է 7-րդ դարի սրբ. Աստվածածին անունով փոքր, խաչաձև գմբեթավոր եկեղեցուց ևնրանից հյուսիս գտնվող քառակուսի հատակագծով եռահարկ տապանատուն-զանգակատնից:

Ավելին

Լմբատավանք

Լմբատավանքը գտնվում է Արթիկի մոտ։ Պահպանված արձանագրությունները շինարարության մասին տեղեկություն չեն պարունակում։ Ըստ ճարատրապետական վերլուծության՝ VI դար է, ներդաշնակ ծավալներով և դեկորատիվ գեղանկար տարրերով:

Ավելին

Մաստարա

Մաստարայի սրբ. Հովհաննես եկեղեցին միջնադարյան Հայաստանի վաղ շրջանի ճարտարապետական ինքնատիպ կառույց է: Կառուցել է Գրիգոր Մամիկոնյան իշխանը (մոտ 645թ): Սակայն ենթադրվում է, որ եկեղեցին կառուցվել է 5-րդ դ-ում, իսկ 7-րդ դարում` վերանորոգվել:

Ավելին

Օձուն

Օձունը գտնվում է Լոռվա մարզի համանուն գյուղում, Երևանից 160 կմ հյուսիս-արևմուտք: Տաճարը լավ պահպանված է, չնայած հսկայական չափերին (20,7 x 31,6մ): Հիմնադրման տարեթիվը հայտնի չէ, բայց հետազոտողները այն թվագրում են VI դ.:

Ավելին

Սեվանավանք

Սևանավանք-վանական համալիր Սևանի կղզում։ 874թ. Աշոտ Բագրատունի թագավորի դուստր Մարիամը այստեղ կառուցել է երկու եկեղեցի` Առաքելոց (փոքր) և Աստվածածին։ Սրբ. Աստվածածին եկեղեցին ունի եռապսիդ հորինվածք, որի արևմտյան կողմում կցված է գավիթ (կանգուն էր մինչև 1930թ.):

Ավելին

Սիսավանք

Սիսավանք` Ս.Գրիգոր տաճար, գտնվում է Սիսիանում։ Կառուցել է Սյունիքի Կոհազատ իշխանը նահանգի հոգևոր առաջնորդ Հովսեփ Ա-ի (663-682թթ.) և վանական Թեոդորոսի օժանդակությամբ։ Տաճարի հիմնադիրների մեծադիր պատկերաքանդակները՝ համապատասխան մակագրություններով, գտնվում են գմբեթի տակ `փոքր տրոմպների շարքում։

Ավելին

Թալինի Կաթողիկե Եկեղեցի

Կաթողիկեն կառուցվել է VIIդ, պատկանում է «գմբեթավոր բազիլիկ» կառույցների տիպին։ Ավագ խորանին կից են երկու քառակուսի ավանդատներ, որոնց վերին հարկերը գաղտնարաններ են: Կարմիր և սև տուֆից սրբատաշ կառույցը սկզբում ունեցել է կղմինդրյա ծածկ, որը հետագայում փոխարինվել է քարասալերով:

Ավելին

Ծիծեռնավանք

Ծիծեռնավանքի եկեղեցին իր առանձնահատկություններով և ինքնատիպ հարդարանքով վաղ միջնադարի հայկական ճարտարապետության կարևորագույն կառույցներից է: Եռանավ բազիլիկ է և հայկական նույնատիպ կառույցների միակ կանգուն ու լավ պահպանված օրինակն է:

Ավելին