Սեվանա լիճ

Սևանա լիճը ամենամեծ է բարձրալեռնային քաղցրահամ լճերից, և ամենամեծը Անդրկովկասում,շրջապատված Փամբակի, Սևանի, Վարդենիսի, Գեղամա լեռնաշղթաներով: Մինչև արդյունաբերական նպատակով ջրի մակարդակի իջեցումը 1949 թ., լճի մակերեսը կազմում էր 1416 քառ.կմ, առավելագույն խորությունը 99 մ:

Ավելին

Ազատի կիրճ

Ազատ գետն ունի 56 կմ երկարություն և 548 քառ. կմ տարածությումբ ջրահավաք ավազան։ Այն սկիզբ է առնում Գեղամա լեռներից և թափվում Արաքս գետը, մեծ մասամբ արագահոս է և սահանքավոր։ Հոսում է ապառաժոտ նեղ կիրճի միջով և միայն ստորին հոսանքում դուրս է գալիս Արարատյան դաշտ։

Ավելին

ԱԿՆԱ ԼԻՃ

Ակնա լիճը հրաբխային ծագման լիճ է։ Գտնվում է Գեղամա լեռների մերձգագաթային սարավանդի վրա։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 3030 մ, լճի մակերեսը՝ 0.5 քկմ։ Լիճը սնվում է ձնհալքի և աղբյուրների ջրերով։ Այն օղակացված է երիտասարդ հրաբխային կոներով և ալպյան հրաշագեղ մարգագետիններով։

Ավելին

Այղր լիճ

Այղր լիճը գտնվում է Արարատյան դաշտում, Երևանից 30 կմ հեռավորության վրա: Լճի մակերեսը 7,2 հա է, առավելագույն խորությունը՝ 10 մ: Լճից սկիզբ է առնում Մեծամոր գետը: Լճի առանձնահատկությունը նրանում է, որ այն սնվում է ստորերկրյա ջրերից, դրա համար էլ ունի սառը, պարզ և շատ անուշահամ ջուր:

Ավելին

Արագած լեռ

Հայաստանի Հանրապետության ամենաբարձր կետը Արագած լեռնագագաթն է` 4095 մետր բարձրությամբ։ Այն գտնվում է ՀՀ տարածքի հյուսիս-արևմուտքում և ունի կենտրոնական դիրք: Անցյալում եղել է Հայկական լեռնաշխարհի խոշորագույն գործող հրաբուխներից մեկը։

Ավելին

Արայի լեռ

Արայի լեռը գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի և Արագածոտնի մարզերում, Երևանից 33կմ հյուսիս: Դեպի լեռը տանող ճանապարհին են գտնվում Դեմիրճյան խնձորի այգիները: Արայի լեռը մյուս լեռնաշղթաներից համեմատաբար մեկուսի է գտնվում և հետաքրքիր է երկրամորֆոլոգիական տեսակետից:

Ավելին

Արմաղան լեռ

Արմաղան լեռը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2829 մ բարձրության վրա: Լեռան գագաթը պսակված է հիասքանչ լճակի տեսարանով: Ընդամենը 100 մ տրամագծով լճակը սնվում է անձրևաջրերից: Լեռան գեղեցիկ շրջակայքը և գագաթի հրաբխաին ծագում ունեցող լճակը այն դարձնում են Հայաստանի լավագույն տեսարժան վայրերից մեկը:

Ավելին

Արջերի քարանձավ

Արջերի քարանձավը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզում՝ Երևանից 150 կմ հարավ-արևելք՝ Նորավանքի վանքային համալիրի մոտ: Այնտեղ հնարավոր է հասնել միայն ոտքով քայլելով, Նորավանքից մոտ 30 րոպե, խիստ լեռնային պայմաններում, նեղ արահետներով: Բայց այս դժվարությունները լիովին հատուցվում են դիտելով քարանձավը, բնության այդ անձեռակերտ հրաշքը:

Ավելին

Արփի լիճ

Արփի լիճը Սևանա լճից հետո Հայաստանի ամենախոշոր ջրավազանն է։ Այն գտնվում է Աշոցքի սարահարթում 2020 մ բարձրության վրա։ Նրա հայելին զբաղեցնում է ավելի քան 20 քկ. մետր մակերես, ջրի ծավալը` 105 մլն խմ և սնվում է աղբյուրներից ու գետակներից։

Ավելին

Բնական բուրգեր

Գորիսի ամբողջական համայնապատկերը արտակարգ գեղեցիկ է։ Քաղաքը փռված է ընդարձակ,անտառապատ լեռներով շրջապատված Վարարակ գետի ծառազարդ հովտում։ Քաղաքի շրջակայքը լի է արտասովոր աշտարակներով, ամրոցներով, բուրգերով, քարանձավներով. դրանք Զանգեզուրի բնության ստեղծագործություններից են:

Ավելին

Դենդրոպարկ

1933թ. Բազումի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերում՝ մայրաքաղաք Երևանից 150 կմ հարավ-արմուտքում, հիմնադրվել է Հայաստանի առաջին բուսաբանական այգին: 35 հա տարածք ընդգրկող բուսաբանական այգու 17.5 հա բնական անտառ է, իսկ 15 հա՝ զարդանախշ կլիմայավարժեցված ծառեր:

Ավելին

Լաստիվեր

Իջևանի տարածաշրջանում գտնվում է հեթանոսական շրջանի պաշտամունքային մի վայր, որը նմանը չունի Հայաստանում: Այն կոչվում է “Անապատ քարայր”: Հայտնի է, որ Հայաստանում քրիստոնեության պետական կրոն հռչակվելուց հազարամյակներ առաջ, այստեղ գոյություն է ունեցել պաշտամունքային վայր: Այն նվիրված է եղել կնոջ աստվածություններից մեկին, ամենայն հավանականությամբ, Նանեին կամ Անահիտին:

Ավելին

Լացող սյուներ

Քոբայրի վանքի արևմտյան մասում կախված է մոտ 150մ բարձրությամբ ուղղաձիգ ժայռ, որից հորդող ջրվեժի շիթերը միալար նվագով լրացնում են ներշնչող բնապատկերը: Վիթխարի երգեհոնի նմանվող քարե սյուները, աներևույթ ուժի ազդեցության տակ, կախված են անհատակ անդունդի վրա:

Ավելին

Խոսրովի անտառ արգելոց

Մարդկության պատմության մեջ բազմաթիվ են վկայություններն այն մասին, որ այս կամ այն, հին կամ նոր պետությունների տարածքում, արքաների կամ այլ մեծահարուստների կողմից կառուցվել են ջրանցքներ, ջրամբարներ, նույնիսկ արհեստական լճեր և անտառներ: Բայց երևի բոլորը համաձայն կլինեն, եթե ասենք, որ Հայաստանն այս առումով բացառիկ է:

Ավելին

Լոռվա ձոր

Լոռին Հայաստանի և ողջ տարածաշրջանի էկոլոգիապես ամենամաքուր երկրամասն է և զարմանալի ձգողական ուժով միշտ իրեն է ձգում ամենաքմահաճ մարդուն: Լոռվա ձոր հասկացությունը բավական ընդարձակ է, այն իր մեջ ներառում է մի քանի գետերի կիրճեր և Դեբեդ գետի կանիոնը: Այս երկրամասի առանձնահատկությունը վիթխարի լեռնազանգվածներն են, ամբողջովին ծածկված կաղնու և հաճարենու դարավոր անտառներով:

Ավելին

Խուստուփ

Կապանում կան բազմաթիվ ու տարբեր բարդության երթուղիներ, որոնք տանում են դեպի պատմական և բնության տեսարժան վայրեր: Արկածներ որոնողների համար սպասում է ծովի մակարդակից 3201 մետր բարձրության վրա գտնվող հսկա Խուստուփը: Իր ուղղաբերձ գրանիտե ժայռերով այն վտանգավոր փորձություն է նույնիսկ ամենափորձառու լեռանգնացների համար:

Ավելին

Շաքիի ջրվեժ

Սիսիան չհասած` Շաքի գյուղից աջ` խոր ձորում Է գտնվում Զանգեզուրի բնության հրաշալիքներից մեկը՝ Շաքիի ջրվեժը, որն ունի 18 մետր բարձրություն։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 1700 մետր բարձրության վրա: Ասում են, որ գյուղի պաշտպանության ժամանակ տղաների հետ կռվում էր նաև մի աղջիկ` Շաքե անունով:

Ավելին

Շիկահողի արգելոց

Շիկահողի արգելոցը` մոտ 10000 հեկտար պաշտպանված ու չվնասված անտառներ, հիմնվել է 1958 թվականին: Շիկահողի բոխիների ու կաղնիների անտառներում երբեմն կարելի է հանդիպել արջերի և այլ գազանների: Այստեղ է գտնվում Հայաստանի հարավային շրջանում միակ հաճարենու պուրակը, ինչպես նաև եզակի սոսիների պուրակը, որ ձգվում է Բասուտա գետի ափից մինչև Արաքս և զբաղեցնւմ է 60 հեկտար տարածք:

Ավելին

Պարզ լիճ

Պարզ լիճը` 0,027 քառ կմ մակերեսով, գտնվում է Դիլիջան քաղաքից 9 կմ հյուսիս-արևելք, Արեգունի լեռնաշարի գեղատեսիլ անտառապատ լանջին։ Ըստ լեգենդի, նորապսակների մի զույգ է խեղդվել այս լճում:

Ավելին

Ջրվեժ հովհանոցներ

Հայաստանի բնության անզուգական հրաշքներից մեկը Կառկառ գետի կիրճում գտնվող ջրվեժներն են: Շուշի քաղաքի մոտ գետն առաջացնում է Հայաստանում ամենախորը կիրճը՝ մոտ 200-250 մ: Կիրճի հատակին՝ գետից մոտ 30մ բարձրության վրա, ժայռի միջից հորդում է մի վարար աղբյուր, որն էլ սահելով քարանձավների քարե ծածկերի վրայով, թափվում է գետը՝ առաջացնելով հրաշք ջրվեժների կասկադը:

Ավելին

Ջերմուկի ջրվեժ

Շուրջ 70 մետր բարձրությունից Արփայի կիրճը գահավիժող բնության այս հրաշքը, որ թափված վարսեր է հիշեցնում, ժողովուրդն անվանել է «Ջրահարսի վարսեր» և հյուսել իր լեգենդը: Շատ հնուց ներկայիս ջրվեժի տեղում, անդնդախոր ժայռերի ծերպին գտնվում էր իշխանի ամրոցը, որի գեղեցկուհի դուստրը կուսական բնության մի մասն էր կազմում:

Ավելին

Սատանի կամուրջ

Որոտան գետի վրա գտնվում է Հայաստանի բնության հրաշալիքներից մեկը` Սատանի կամուրջը: Դա գետի փրփրաբաշ հոսանքի վրա կախված մի անձեռագործ բնական կամուրջ է` մոտ 150 մ լայնությամբ և 170 մ երկարությամբ:

Ավելին

Սև լիճ

Սև լիճը գտնվում է ՀՀ Սյունիքի մարզում` Մեծ Իշխանասար լեռան հարավ-արևելյան լանջին` 2666 մ բարձրության վրա: Անհոսք քաղցրահամ լիճ է: Մակերեսը մոտ 2կմ² է, երկարությունը` 1,6կմ, լայնությունը` 1,2կմ, առավելագույն խորությունը մոտ 7,5 մ է, ջրի ծավալը` ավելի քան 9մլն մ³:

Ավելին

Սոսի ծառ

Սխտորաշեն գյուղի հանդամասում վեր է խոյանում մի հսկա չինարի ծառ, որին վերջերս անձնագիր է շնորվել, որպես աշխարհի ամենատարեց՝ 2033 տարեկան, ամենաբարձր ծառ: Չինարին ունի 44 քառակուսի մետր մակերեսով փչակ, որտեղ կարող են տեղավորվել հարյուրից ավելի մարդ:

Ավելին

Վառվող ջուր

«Վառվող ջուրը» բնության ունիկալ և ամբողջ մոլորակի վրա եզակի հրաշքներից է: Այն սովորական աղբյուրի ջուր է առանց վնասակար հատկությունների, այդ ջրից են խմում և՛ գյուղի բնակիչները, և՛ նրանց ընտանի կենդանիները:

Ավելին

Վիշապաձոր

«Վառվող ջուրը» բնության ունիկալ և ամբողջ մոլորակի վրա եզակի հրաշքներից է: Այն սովորական աղբյուրի ջուր է առանց վնասակար հատկությունների, այդ ջրից են խմում և՛ գյուղի բնակիչները, և՛ նրանց ընտանի կենդանիները:

Ավելին

Քասախի կիրճ

Քասախ գետը սկիզբ է առնում Արագած լեռից և հոսելով դեպի հարավ` խառնվում է Մեծամոր գետին: Քասախը հանրահայտ է երևի առաջին հերթին կիրճով` իր հոսքի ուղղությամբ նա առաջացնում է մոտ 60 կմ երկարությամբ և 150 - 200 մ խորությամբ վիթխարի կիրճ: Կիրճի հմայքը նրա ուղղաձիգ բազալտե և կրաքարե ժայռերի մեջ է:

Ավելին

Քարի լիճ

Քարի լիճը գտնվում է Արագած լեռան լանջին։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 3207 մ է, հայելու մակերեսը 0,12 քառ. կմ: Լիճն ունի բնական գեղեցիկ տեղադրություն` երեք կողմից շրջապատված է լեռան հարավային գագաթի լանջերով և միայն մի կողմից ունի բաց, տեսանելի տարածություն:

Ավելին

Զուարի տաք ջրեր

Բնության յուրահատուկ հրաշք են Քարվաճառի տաք աղբյուրները: Վաղնջական ժամանակներից այս աղբյուրները, որոնք հայտնի են նաև “Տաք ջրեր” անունով, եղել են Ծար իշխանական տան, այնուհետև Դոփյան իշխանական տան ամառային հանգստի և բուժման առողջավայր: Հազարամյակներ շարունակ այս հորդաբուխ աղբյուրները զարմացրել են իրենց ունիկալ բուժիչ հատկությամբ:

Ավելին