Աղջոց վանք

Աղջոց վանքը գտնվում է Գեղարդից 7կմ հարավ: Վանքը բաղկացած է երկու եկեղեցիներց և մեկ գավթից: Գլխավոր եկեղեցին` (Ս.Ստեփանոս) կառուցվել է XIIIդ. սկզբին, ունի խաչաձև հատակագիծ։ Գավիթը /XIIIդ. երկրորդ կես/ գտնվում է գլխավոր եկեղեցուց արևմուտք, որից պահպանվել է պատերի մի մասը։ Երկրորդ` Պողոս-Պետրոս թաղածածկ եկեղեցին հպված է Ս.Ստեփանոսի հյուսիսային պատին։

Ավելին

ԱԽԹԱԼԱ

"Հսկաների երկիր, Լեռնակղզի, Գետերի երկիր "- ահա այսպիսի բառերով են բնութագրում Հայաստանը, և կարծես այս բառերը ավելի տիպիկ ու բնորոշ են, երբ այցելում ենք Լոռվա մարզ: Հայաստանյան գրեթե բոլոր բերդերը պարսպապատ են եղել միայն մի կողմից՝ այնտեղից, որտեղից բերդը միանում էր “ցամաքին”, մնացյալ երեք կողմերում հայերը պարիսպներ չեն կառուցել, որովհետև նրանք բնականորեն պաշտպանված են եղել անդունդ իջնող 150-500 մ ուղղաձիգ ժայռերով:

Ավելին

Ամբերդ

Արագած լեռան արևելյան լանջին, մոտ 2500 մ բարձրության վրա, Ամբերդ և Արխաշան լեռնային գետերի առաջացած խոր կիրճերով ձևավորված եռանկյան հրվանդանի վրա է գտնվում միջնադարյան Հայաստանի ամենահռչակավոր բերդերից մեկը` Ամբերդը, X-XIII դդ.:

Ավելին

Անի

961 թվականին Աշոտ Գ Բագրատունին իր մայրաքաղաքը Ղարսից տեղափոխում է Անի։ Ականատես պատմիչների վկայությամբ Անին շուտով դառնում է աշխարհահռչակ քաղաք։ Նա զարդարվում է բազմաթիվ տուֆակերտ գեղեցիկ կոթողներով, որոնցից շատերն ունեն համաշխարհային արժեք։ Անին իր ծաղկման գագաթնակետին հասավ 10-րդ դարում։

Ավելին

Բաղաբերդ

Բաղաբերդի հսկայական ամրոցը գտնվում է Կապանից 10 կմ հեռավորության վրա: Բաղաբերդը ժամանակին ունեցել է ստորգետնյա անցումներ, սենյակներ ու ջրանցքներ, որոնք ներկայումս կիսավեր են: Ամրոցի մուգ կարմիր քարերը (դասավորված հատուկ ձևերով, թեթևակի հիշեցնում են կորալի խութեր) միաձուլվում են ժայռերի հետ, որոնց վրա կառուցված է ամրոցը:

Ավելին

Բջնի

Երևանից 54 կմ հյուսիս` Հրազդան գետի կիրճում է գտնվում Բջնի բերդը: Հայկական բերդերի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ գրեթե բոլոր հայկական բերդերը գտնվում են լեռնային հզոր գետերով հատված, վիթխարի խորություն ունեցող կիրճերով` շրջապատված եռանկյունաձև հրվանդանների վրա

Ավելին

ԲՅՈՒՐԱԿԱՆ

Վիկտոր Համբարձումյանի անվան աստղադիտարանը գտնվում է Բյուրական գյուղում, Արագած սարի լանջին՝ 1405մ բարձրության վրա: Դա ամենակարևոր աստղադիտարաններից է արևելյան Եվրոպայում և Միջին Արևելքում:

Ավելին

Դադիվանք

Դադիվանքի հնագույն վանական համալիրը գտնվում է Արցախում` Մռավ սարի անտառապատ լանջերին` Թարթառ գետի ձախ ափին։ Ըստ ավանդության, կառուցվել է դեռևս I դարում՝ Սուրբ Դադեի գերեզմանատեղիում։

Ավելին

Եղեգիք

Եղեգիքը, X-XIII դդ. Սյունաց Օրբելյան իշխանների նստավայրը, գտնվում է Վայոց Ձորում, Երևանից 150կմ հարավ-արևելք: Բերդը և քաղաքատեղին կանգուն է մինչև օրս և հիացնում է բոլորին իր աննկարագրելի գեղեցկությամբ:Պատմիչները երբեմն այն կոչում են “Մայրաքաղաք”:

Ավելին

Կաքավաբերդ/Գեղի Բերդ (Քեղի)

Գեղի (Քեղի) միջնադարյան ամրոցը գտնվում է Ազատ գետի աջ ափին։ Առաջին անգամ հիշատակում է IX-Xդդ., որպես Բագրատունիների տոհմական տիրույթ։ Ամրոցն այժմ կանգուն է, լավ պահպանված։ Այնկառուցված է բարձր լեռան գագաթին, երեք կողմից անմատչելի է։

Ավելին

Ղազանչեցոց

Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց Եկեղեցի, Շուշիի մայր տաճարն է, կառուցված 1868-1887 թթ.։ Գանձասարից հետո՝ Արցախի երկրորդ կարևորագույն հոգևոր կենտրոնն է։ Կազմված է եկեղեցուց (1868 - 1887 թթ.) և զանգակատնից (1858 թ.)։ Ներկայումս այստեղ է գտնվում Արցախի թեմի առաջնորդի նստավայրը։ Տաճարը հիշատակվում է Մեսրոպ Տախիդյանի «Ճամփորդություն դեպի Հայաստան» գրքում (1820 թ.)։

Ավելին

Ղլիջաքար

Ղլիջաքարը` միջնադարյան Հայաստանի լավ պահպանված ֆեոդալական դղյակներից է: Այն գտնվում է Տավուշի մարզում: Կառուցվել է X- դարում և պատկանել է Բագրատունիներին, իսկ արդեն XI դ անցել է Զաքարյան իշխանների տնօրինությանը:

Ավելին

Գնդեվանք

Գնդեվանքը գտնվում է Երևանից 175 կմ հարավ-արևելք, Վայոց Ձորի մարզում, Արփա գետի կիրճում: Վայոց Ձորը պատմական Հայաստանի ամենահռչակավոր գավառն է, իսկական թանգարան բաց երկնքիտակ: Հարյուրամյակներ շարունակ բազմաթիվ հայ իշխաններ, արքաներ և օտար նվաճողներ մարտնչել են այդդրախտային գավառի նկատմանբ իրենց հավակնությունները հաստատելու համար:

Ավելին

Գոռոզ բերդ

Գոռոզ (Գտիչ) Բերդը գտնվում է Տողասար լեռան կատարին` վեհ ու խորհրդավոր: Ապշել կարելի է այնմարդկանց շինարարական տաղանդի վրա, որոնք այդ անհասանելի բարձունքին, շրջափակված ահավորանդունդներով , կառուցել են մինչ օրս անմատչելի հոյակերտ ամրոցը:

Ավելին

Գոշավանք

Գոշավանք միջնադարյան Հայաստանի ամենաբարդ ճարտարապետական համալիրը գտնվում է Երևանից 110կմ հեռավորության վրա, Արեգունու լեռնաշղթայի թավ անտառներով պատված գեղատեսիլ կիրճի ծայրին: Վանքը հիմնադրել է Մխիթար Գոշը 1188թ Իվանե Զաքարյան մեծահզոր իշխանի հովանավորությամբ Վանքային համալիրը բաղկացած է չորս եկեղեցիներից, երկու  մատուռներից, մեկ ժամատնից, երկհարկանի գրատուն ժամատնից, երկու ակադեմիայի շենքից: Անվանվում է նաև Նոր Գետիկի վանք, որովհետև այն կառուցվել է երկրաշարժից կործանված Հին Գետիկի վանքի տեղում: Սակայն ողջ արևելքում այնքան հզոր էր իշխում Մխիթար Գոշ վարդապետի գիտական փառքը, որ վանքն այդպես էլ կոչվեց՝Գոշավանք:

Ավելին

Գտչավանք

Գտչվանքը գտնվում է Արցախի, Տողասար լեռան լանջին: Վանքի անունով Գտիչ է կոչվել համալիրից վերկառուցված ամրոցը, որը 9 դարում եղել է Եսայի իշխանի նստավայրը: Վանքի համալիրը բաղկացած է 2 իրար կիցեկեղեցիներից, գավթից, բնակելի սենյակներից:

Ավելին

Գյումրի

Գյումրին Հայաստանի Հանրապետության երկրորդ քաղաքն է, գտնվում է Երևանից 126 կիլոմետր հեռավորության վրա` Հայաստանի հյուսիս արևմուտքում` Ախուրյան գետի ձախափին` Շիրակի մարզում ծովի մակարդակից 1550 մետր բարձրության վրա: Բնակչությանը 114.600 հիմնականում հայեր և ռուսներ:

Ավելին

Հաղարծին

Հաղարծնի վանքային համալիրը, X-XIII դդ., գտնվում է Երևանից 110 կմ հեռավորության վրա,Դիլիջանի պետական արգելոցի տարածքում: Համալիրը բաղկացած է չորս եկեղեցիներից, երկու ժամատնից,սեղանատնից և այլ տնտեսական շինություններից:

Ավելին

Հաղպատ

Հաղպատ - միջնադարյան Հայաստանի խոշորագույն ճարտարապետական կոմպլեկսներից մեկը, բաղկացած է երեք եկեղեցիներից, մեկ ժամատուն-գավիթից, զանգակատնից, սեղանատնից, գրապահոցից ևնրան հարող գալերեաներից, Հայաստանում ամենամեծը համարվող գավիթ-ժողովատեղից:

Ավելին

Հալիձոր

1720-1730թթ. Դավիթ Բեկը գլխավորում էր Սյունիքի ազատագրական շարժումը: Նա Հալիձորը դարձրել էր նստվայր: Ամրոցի պատերը կանգնած են ժայռի մի կողմում, մյուս կողմում սարերն են ու թավուտ անտառը: Համալիրի տարածքով մեկ սփռված են մարդու հասակի խորությամբ փոսեր, որտեղ մի հոգի կարող է տեղավորվել: Այդ փոքրիկ ապաստարանները նախատեսված էին պարտիզանական ջոկատների, ինչպես նաև վտանգներից պատսպարվելու համար:

Ավելին

Հանդաբերդ

Հանդաբերդը կամ Լևոնաբերդ, գտնվում է Արցախում` Վերին Խաչեն գավառում։ Այնկանգնած է սեպաձև ժայռի վրա՝ ունենալով միայն մի նեղ և դժվարանցանելի մուտք։ Այստեղեն գտնվել Արցախի Առանշահիկ իշխանների նստավայրը և մահապատժիդատապարտվածների բանտը։ Հանդաբերդն ունեցել է մի խոր հոր և գետնուղի, որ տանում էրդեպի մոտակա գետակը։

Ավելին

Հառիճ

Հառիճի վանք (Հառիճավանք) հնագույն միջնադարյան հայկական վանքերից է։ Ամենահին շինությունը 7-րդ դարում կառուցված սրբ. Գրիգոր եկեղեցին է։ Նրան կից կան 13-րդ դարում կառուցված երկհարկանիաղոթարաններ։ Վանքի գլխավոր եկեղեցին կառուցվել է Զաքարե և Իվանե եղբայրների հրամանով 1201թվականին. այն խաչաձև գմբեթավոր մեծաչափ կառույց է։

Ավելին

Հավուց թառ

Հավուց Թառ վանքային համալիրը գտնվում է Ազատ գետի ձախ ափի լեռան գագաթին: Այն միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր կրոնական և մշակութային կենտրոնն էր։ Վանքի համալիրը բաղկացած էշինությունների երկու խմբից։ Արևմտյան խմբի գլխավոր եկեղեցին ( XIIIդ.) կառուցված է սրբատաշ կարմրավունտուֆից։

Ավելին

Հայրավանք

Հայրավանքի IX-XIIդդ. վանքային համալիրը գտնվում է Սևանա լճի ափին, ժայռեղեն հրվանդանի վրա։ Պահպանվել է եկեղեցին՝ արևմուտքից կից գավթով։ Եկեղեցին, կառուցված IX դարի վերջին` միակն է Հայաստանում իր ծաղկաթերթեր հիշեցնող հատակագծով։

Ավելին

Հոռոմայր

Հոռոմայր` հիշատակվում է 7-րդ դ-ից: Վանքը կառուցված է Լոռվա ձորի անմատչելի ծերպերից մեկին, այն ունեցե է կառուցման երկու փուլ VII և XIIIդդ.: Երեվելի են Զաքարյան իշխանների կառուցած սրբ.Նշան գլխավոր եկեղեցին և Գավիթը: Համալիրը բացի քարաշեն կառույներից ունի նաև պաշտպանության համար նախատեսված բնական քարայրների բարդ համակարգ:

Ավելին

Հովհանավանք

Հովհանավանքի համալիրի մեջ մտնում են 4-5-րդ դարերի սբ. Կարապետ և 13-րդ դ. Կաթողիկե եկեղեցիները, ժամատուն-գավիթը, տապանատունը և 5-րդ դ. Հուշասյունը: 13- րդ դ. Զաքարյան և Վաչուտյան իշխանական տների բարձր հովանավորությամբ Արագածոտնում վերելք ապրած կառուցողական գործը, հատկանշվեց Հովհանավանքի վանահամալիրի Կաթողիկե եկեղեցով՝ կառուցված 1216 թ:

Ավելին

Կաչաղակաբերդ

Կաչաղակաբերդը գտնվում է Արցախում։ Բերդակալ սարը ժայռ է` սեպաձև 50 մ բարձրությամբ։ Ժայռն արևմտյան, հյուսիսային և արևելյան կողմերից գագաթից մինչև գետին բնությունն այնպես ուղիղ է կտրել, կարծես, նախորոք մրաթելով նշան է արել։ Մուտքը միայն հարավային կողմից է, որ բավական դժվարամատույց է։

Ավելին

Քաղենի/Դաշտադեմի Ամրոց

Հայոց Անի մայրաքաղաքի մատույցները պահպանող այս անմատչելի գերհզոր ամրոցը կանգուն է մինչև այսօր, Ախուրյան գետի ափին: Ոսկեգույն հարթավայրի վրա վեր են խոյացվում նրա 25 մ բարձրության սրբատաշտուֆից կառուցված աշտարակները:

Ավելին

Կեչառիս

Կեչառիսի վանքային համալիրը (XI-XIIIդդ.) միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր կրոնական ումշակութային կենտրոններից է: Համալիրը կազմված է չորս եկեղեցիներից, գավթից և երկու մատուռից։ Գլխավոր՝ սրբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, գմբեթավոր դահլիճ է: Ողջ կառույցի վրա իշխում է 10,4մ տրամագծով գմբեթը։ Եկեղեցուն արևմուտքից կից է գավիթը (XIIդ. վերջ)։

Ավելին

Խաչքար

«Խաչքար», այս բառը մաքուր հայկական է, կազմված “խաչ” և “քար” բառերից: Աշխարհում շատ քիչ էն այն ժողովուրդները, որոնք ունեն զուտ ազգային մշակույթի ճյուղ, որը հազարամյակներ շարունակ եղել է միայն իրենց սեփականությունը և ավելին, այդ ճյուղը հասցրել են կատարելության մինչև այն աստիճան, որ այն կարելի է որակել 'աստվածային' հատկանիշով:

Ավելին

Խնձորեսկ

Խնձորեսկը գտնվում է Սյունիքի մարզում, Երևանից 270 կմ հեռավորության վրա: Հիրավի այս այն վայրն է, որի մասին կարելի է ասելև մարդը բնությունը ենթարկել է իր կամքին ևառավելագույնն է վերցրել նրանից: Խնձորեսկի ձորը իր բնական քարե բուրգերով մարդկային երևակայությունըտեղափոխում է այն հեռավոր ժամանակաշրջանը, որի մասին Աստվածաշնչում ասվում էև ՙ և այն օրերինԵրկրի վրա հսկաներ կաին՚:

Ավելին

Խոր Վիրապ

Ըստ Ագաթանգեղոսի` Տրդատ 3-րդ Մեծը քրիստոնյաների հալածանքի շրջանում Գրիգոր Լուսավորիչին նետել է Արտաշատի արքունական բանտի գուբը, որտեղ Լուսավորիչն անցկացրել է մոտ 14 տարի։ Լուսավորիչը, Խոր վիրապից դուրս գալուց հետո, ստանալով արքայի աջակցությունը, քրիստոնեությունը դարձնում է իբրև պետական կրոն։ Հինգերորդ դարում վիրապի վրա վանք է հիմնվում։

Ավելին

Լոռի Բերդ

Ձորագետի չքնաղ կիրճի ձախ ափին 10-րդ դարում ստեղծվել է Տաշիր Ձորագետյան թագավորությունը, որի մայրաքաղաք Լոռե բերդաքաղաքը գտնվում է Ստեփանավանից 4 կմ հեռավորության վրա: Պահպանվել են արքայական բաղնիքն ու թագավորանիստ պալատի ավերակները: Համեմատաբար լավ են պահպանված քաղաքի պարիսպներն ու միակ դարպասը:

Ավելին

Մակարավանք

Մակարավանքը գտնվում է Երևանից 150 կմ հեռավորության վրա, Տավուշի մարզի Աչաջուր գյուղիմոտ: Վանքային համալիրը հանգրվանել է Պայտաթափ լեռան գագաթին, շրջապատված հզոր պարիսպներով ևդարավոր կաղնու անտառներով: Վանքային համալիրը կառուցված է մուգ-վարդագույն անդեզիտից, տուֆից և ինչ որ կանաչավունքարերից:

Ավելին

Մարմաշեն

Մարմաշենի վանքային համալիրը գտնվում է Երևանից 120 կմ հեռավորության վրա, Գյումրի քաղաքի մոտ: Այն կառուցվել է 986-1029 թթ. ընթացքում Վահրամ Պահլավունի իշխանի կողմից: Երբեմն Մարմաշենի վանքը անվանում են նաև Վահրամաշեն:

Ավելին

Մայրաբերդ

Մարմաշենի վանքային համալիրը գտնվում է Երևանից 120 կմ հեռավորության վրա, Գյումրի քաղաքի մոտ: Այն կառուցվել է 986-1029 թթ. ընթացքում Վահրամ Պահլավունի իշխանի կողմից: Երբեմն Մարմաշենի վանքը անվանում են նաև Վահրամաշեն:

Ավելին

Մեղրի

Մեղրին գտնվում է Մեղրի գետի ստորին հոսանքի վրա` ձգված նեղ գետահովտիերկարությամբ: Ունի հարավային տաք կլիմա, այստեղ աճում են քաղցրահամ մրգեր, որիցէլ, հավանաբար, առաջացել է Մեղրիի անունը: Քաղաքի համար պաշտպանական մեծ դեր էկատարել Մեղրիի բերդը, որը գտնվում է ավանի հյուսիս-արեվելյան լեռնաշղթայիգագաթների վրա:

Ավելին

Մուղնի

Վանքը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Մուղնի գյուղի հարավում: Մուղնին հիմնել է Հովհաննավանքի միաբանությունը` այնտեղ տեղափոխելով ս. Գևորգի մասունքները: Եկեղեցին սև և կարմիր տուֆից կառուցված քառասյուն գմբեթավոր բազիլիկ է, որին արևմուտքից կցված է եռակամար բաց սրահ` ներսից վեր բարձրացող զանգակատնով:

Ավելին

Օշական

Ավելին

Քոբայր

Քոբայրի վանքը զարգացած միջնադարի հայ ճարտարապետության աչքի ընկնող հուշարձանախմբերից է, որի պատմությունը սերտորեն կապվում է հայկական միջնադարյան նշանավոր տոհմերի` Բագրատունիների եւ Զաքարյանների հետ:

Ավելին

Սաղմոսավանք

Ըստ ավանդության, Սաղմոսավանքը հիմնադրել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը, երբ թողել է Ամենայն Հայոց Հայրապետական աթոռը։ Նա ճգնել է Արագած լեռան լանջերին եւ ձմռան ցրտաշունչ եղանակին իջել Քասախի կիրճը։ Եվ այստեղ կառուցել է երկու անապատ, մեկը՝ կիրճում, որ անվանվել է Լուսավորչիանապատ, մյուսը կիրճի եզրին, եւ քանի որ վերջինում մշտապես պարապում էին սաղմոսերգությամբ, այնկոչվեց Սաղմոսաց անապատ։

Ավելին

Սանահին

Սանահինը, միջնադարյան Հայաստանի փառքը, գտնվում է Երևանից 170 կմ հեռավորության վրա,Ալավերդի քաղաքի տարածքում, Դեբետ գետի կիրճում, մի անդնդախոր զառիթափ եզրին: Մինչև այժմ, ողջ աշխարհին զարմացնում է հայերի շինարարական արվեստը:

Ավելին

Սարդարապատ

Սարդարապատի թանգարանում ներկայացված են, ինչպես մ.թ.ա. ստեղծված ցուցանմուշներ, այնպեսէլ 20-րդ դարում հայի կենցաղի անբաժանելի մաս համարվող իրեր: Թանգարանն ունի շուրջ 70.000 ավելիթանգարանային ցուցանմուշներ և 4500 քմ ցուցադրական տարածք:

Ավելին

ՍԵԼԻՄ

Սելիմի քարավանատունը հայտնի է դեռևս միջին դարերից, երբ այն գտնվում էր Մետաքսի ճանապարհիմեջտեղում: Այն Գեղարքունիքի և Վայոց Ձորի մարզերի սահմանի վրա է` ծովի մակարդակից 2410մբարձրության վրա: Քարավանատունը կառուցել է Չեսար Օրբելյան իշխանը 1332 թ.:

Ավելին

Շուշիի Բերդ

Շուշիի (Շոշ) բերդը կառուցվել է 1724թ.: Պարիսպը սկսվում է Շուշի քաղաքի արևմտյան բարձրունքի ստորոտից, հասնում արևելյան կողմի ժայռերը,հարավային, հյուսիսային և արևելյան կողմերը պաշտպանված են անմատչելիժայռերով:

Ավելին

Սմբատաբերդ

Դժվարամատչելի բարձունքին գտնվող Սմբատաբերդը, անառիկ ամրոց է` շրջապատված անդնդախոտ կիրճերով: Բոլոր կողմերից բերդն ամրացված է բրգաձև պարիսպներով: Բերդի հատակագիծը պայմանավորված է տեղանքի ձևով և ռելիեֆի առանձնահատկություններով:

Ավելին

Սպիտակավոր

Սպիտակավոր սրբ. Աստվածածին վանքը բաղկացած է եկեղեցուց, գավթից, զանգակատնից և համալիրը շրջանցող ամրոցապատերից։ Համալիրի շենքերը կառուցված են սպիտակավուն սրբատաշ ֆելզիտից։ Գարնանը վանքի շուրջը ծաղկում են անթիվ անհամար ծաղիկներ, և նրանց մեջ վանքը ինքն էլ ծաղկի է նմանվում, այդ պատճառով Սպիտակավոր վանքը ժողովուրդը անվանում է նաև (Ծաղիկի վանք):

Ավելին

Տաթևի Մեծ Անապատ

Տաթևի Մեծ Անապատը ուշ միջնադարի հայկական հոգևոր ճարտարապետության արժեքավոր համալիրներից է։ Այն ռազմական նշանակություն է ունեցել XVIII դարում Դավիթ Բեկի կազմակերպած ազատագրական պայքարիժամանակ: Գտնվում է Որոտանի կիրճում: Համալիրը շրջապատված է բարձր ուղղանկյուն պարիսպներով։

Ավելին

Տաթև

Տաթևի վանքային համալիրը գտնվում է Երևանից 215 կմ հարավ-արևելք: Վանքը գտնվում է Սյունացաշխարհի Որոտան գետի անդնդախոր կիրճի եզրին, կարծես կախված անդունդի վրա (ամենախորըՀայաստանում-500 մ.):

Ավելին

Տեղեր

Արագած լեռան լանջին, ծովի մակարդակից 3000 մ բարձրության, Երևանից 50 կմ հեռավորության վրագտնվում է Հայաստանի տարորինակ առեղծվածային հուշարձաններից մեկը՝ Տեղերի վանքը, 1220-1232 թթ.: Չնայած, որ վանք անվանել, ինչպես այն օգտագործվում է այլ համալիրների նկատմամբ, ինչ որ տեղ Տեղերինկատմամբ կիրառելի չէ:

Ավելին

Ծաղկեվանք

Արա լեռան վրա քարանձավում փորած մի Սուրբ Մատուռ կա, որին կոչում են Ծաղկեվանք` Ծաղիկ կույսի անունով: Մատուռի կտուրից միշտ ջուր է կաթում, ասում են դա Ծաղիկ կույսի արցունքներն են: Մարդիկ գալիսեն և տանում այդ ջրից բուժելու իրենց և կենդանիների աչքերը:

Ավելին

Վահանավանք

Կապանից մոտ 6 կմ դեպի հարավ բնության գեղատեսիլ մի վայրում, լեռից իջնող ջրվեժի մոտ,գտնվում է Վահանավանքը, պատմական Սյունիքի կրոնական և մշակութային կենտրոնը: Վանքը հայտնի է իրշինություններից մեկի մեծ կամարներով, գլխավոր կամարի տեղում տարօրինակ սյուներ են, այստեղ-այնտեղ`ցաքուցրիվ քարեր:

Ավելին

Որոտնավանք

Որոտնավանքը գտնվում է Որոտանի կիրճի ձախակողմյան բարձունքի վրա: Նախկինում Որոտնավանքի տեղում եղել է քրիստոնեական աղոթատեղի սրբ. Գրիգոր Լուսավորչի անունով: 1000թ. Շահանդուխտը, Սմբատ Թագավորի հրամանով, այստեղ կառուցում է սրբ. Ստեփանոս Նախավկա եկեղեցին, ինչպես նաեւ արհեստանոցներ, պահեստներ եւ շրջափակում պարսպով:

Ավելին

Տաթևի թեվեր

Աշխարհի ամենաերկար և ամենաբաձր ճոպանուղին կառուցվել է Հայաստանում 2010 թ., այն ձգվում է 5700 մ. դեպի Տաթևի IX դ. Վանական համալիր, անցնելով Որոտանի մոտ 500մ. խորություն ունեցող կիրճի վրայով: Ճոպանուղին անվանակոչվել է «Տաթևի Թևեր» և գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում:

Ավելին

Ցաղաց Քար

Ցաղաց Քար միջնադարյան վանքային համալիրը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզի Եղեգիս գյուղից 6կմ հյուսիս, բարձրադիր սարավանդի վրա: Համալիրը բաղկացած է միմյանցից մոտ 200մ հեռավորությամբ տեղադրված երկու խումբ կառույցներից։ Արևմտյան խմբի շենքերը խիստ վնասված են կիսավեր վիճակում։ Այս խմբի գլխավոր եկեղեցին քառապսիդ, գմբեթավոր կառույց է։

Ավելին

Ստորերկրյա քաղաք

Սպիտակ քաղաքի մոտ է գտնվում միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր հուշարձաններից մեկը` (X-XI դդ.) Ժայռափոր քաղաքը: Քաղաքն ամբողջովին փորված է Փամբակի կիրճի ուղղաձիգ ժայռերի մեջ: Կիրճի հատակից մինչև քաղաքի մուտքեր տանում են ընդամենը երկու աստիճանաձև վերելքներ, որոնք վտանգի դեպքում փակվել են քարե պատվարով:

Ավելին

Հնեվանք

Հնեվանքը (Կենարար փայտի վանք, Հնավանք, Ձնեվանք) գտնվում է Ստեփանավանի շրջանում Ձորագետիաջ ափին` Վիշապաձոր կոչվող վայրում: Եկեղեցին (7-րդ դար) գմբեթավոր է` արտաքուստ ուղղանկյուն է, իսկներքուստ` եռապսիդ կառուցված է կարմիր սրբատաշ ֆելզիտից:

Ավելին

Բոլորաբերդ

Ավելին